Jeśli Ci się spodobało, udostępnij

Męczą mnie mity i fejki. Nie chodzi o wybory w Polsce które odbywają się w tym momencie. Daleki jestem od dywagacji na temat świata obecnego. Męczą mnie opinie które ciążą na niektórych kierunkach i osobach. Średniowiecze zawsze jest ponure, Akademizm nudny, Historyzm powtarzalny. Taką samą opinie ma Klasycyzm czy Neoklasycyzm.  Mam wrażenie że jest ona błędna i nie pozwala nam spojrzeć na sztukę tego okresu na czysto.  Dlatego postanowiłem napisać kilka artykułów o tym okresie. Ten jest pierwszy, a w nim opowiem o pojęciach i znaczeniu.

Co to ten klasyk?

Dwa słowa które stoją za blisko siebie żeby się nimi nie zająć. Najpierw weźmy na warsztat Klasyk.

To co określamy klasykiem ma wielorakie znaczenie. Może odnosić się do czasu i kultury który już minął. Fidiasz to taki sam klasyk jak Bach lub Elvis Presley, mimo że całą trójkę dzielą setki lub tysiące lat.  W tym znaczeniu klasyk to coś co przyjęło się w danej kulturze i osiągnęło w jej rozwoju istotny poziom.

Klasyk i klasyczność to też wg definicji coś w odpowiednich proporcjach i harmonii. W tym przypadku bliżej już do tego o czym będę mówił. Nie wiem czy jest sens rozwijać coś tak prostego. Każdy wie czym odznaczają się klasyczne proporcje.

Wreszcie, najważniejsze z perspektywy określenia klasyczności w mojej dziedzinie. Klasykiem określamy to, co związane jest z kulturą starożytnych Greków lub Rzymian. Rodząca się cywilizacja w basenie morza śródziemnomorskiego jest tym co nazywamy klasycznym. Nie wlicza się w to żadnych innych grup ze względu na odrębność i mały wpływ na późniejszą cywilizacje.

Józef Peszka, Portret Teofilii Radziwiłłowej jako Hebe. Muzeum Narodowe w Krakowie; www.zbiory.mnk.pl ;MNK II-a-264;;fot. Pracownia Fotograficzna MNK

Józef Peszka, Portret Teofilii Radziwiłłowej jako Hebe. Muzeum Narodowe w Krakowie; www.zbiory.mnk.pl ;MNK II-a-264;;fot. Pracownia Fotograficzna MNK

O wyobrażeniu Antyku napisałem już kiedyś tekst, dlatego zarzucam poniżej.

Antyk fałszywy- Jak naprawdę wyglądała sztuka starożytności?

Tak więc klasyczność jako określenie pasuje tak samo do rzeźby Apolla jak i płyty Jamesa Browna.

Ja jednak będę mówił o sztuce, a dokładniej nie o klasyczności, a klasycyzmem. Pojęcie klasyka jest tu jednak najważniejsze. Definiuje całą sprawę.

Apollo Belwederski, kopia wg Leocharesa, II wiek p.n.e.

Co nazywamy Klasycyzmem?

Klasycyzm i Neoklasycyzm (O różnicy na końcu) w mojej dziedzinie definiuje się bardzo prosto. Jest to kierunek w sztuce który obowiązywał od około połowy XVIII wieku do około lat 30 XIX wieku.

Te ramy są oczywiście tak ogólne i nieprecyzyjne że trudno o nich dyskutować. Jeszcze na początku XIX wieku w niektórych terenach prowincji królował Barok i Rokoko. Jednak przy datowaniu określamy to co dzieje się w głównych ośrodkach.

Czym charakteryzuje się Klasycyzm. Zaprawdę trudno zgadnąć…

Najłatwiej zdefiniować to jako tendencje dążący do ideałów starożytnej Grecji i Rzymu. Harmonii i proporcji objawiających się w każdej ze sztuk (od architektury po muzykę). Klasycyzm oznacza więc dążenie do ideałów kultury antycznej. Warto podkreślić że dotyczy to wszelkich kategorii. Ideał klasyczny jest tak samo istotny dla malarstwa, jak i polityki.

Leo von Klenze, Widok na Akropol, 1846

Żadnej szerszej definicji na razie nie potrzebujecie.

Skąd pojęcie?

Jacques Louis David nie wiedział że jest artystą klasycyzmu. Bernini nie wiedział że tworzy w Baroku. Tak samo jak anonimowy witrażysta kościoła Dominikanów w Krakowie nie wiedział że żyje w wiekach średnich, a tworzy w czasie nazwanym potem Gotykiem.

Pojęcie klasycyzm narodziło się w połowie wieku XIX, czyli w momencie kiedy sama epoka była już na wykończeniu. Żyjący więc w trakcie klasycyzmu siebie bardziej definiowali jako twórcy prawdziwej sztuki. Dążący do jednego ideału.

Świątynia Ateny w Paestum, VI/V wiek p.n.e.

Świątynia Ateny w Paestum, VI/V wiek p.n.e.

Klasycyzm a późniejszy Historyzm?

W dziejach architektury XIX wiek kojarzy się przede wszystkim z Historyzmem. Kierunkiem używającym „szat przeszłości” na budynkach swego czasu. Jako wzór pojawiają się wszelkie nurty historii sztuki. Czy klasycyzm był historyzmem?

Niby tak, ale nie do końca.

Klasycyzm z pewnością jako pierwszy rozpoczyna okres historyzmów. Jednak nie jest okresem pluralizmu, w czasie historyzmu podejmuje się podniesienia wartości różnych epok. Renesans i Średniowiecze stoją jak jeden mąż.

Okres klasycyzmu to dominowanie antyku. W parkach które są wtedy znoszone pojawiają się budowlę w stylu gotyckim lub orientalnym, jednak tylko jako dodatek i ciekawostka.  To go wyklucza jako historyzm. Wciąż jednak pozostaje w ścisłym związku.

Klasycyzm a Neoklasycyzm?

 

Na koniec pozostawiam zagadnienie semantyki.

Jaka jest różnica między określeniem Klasycyzm a Neoklasycyzm?

Którego powinniśmy używać?

Różnica jest niewielka, nawet żadna. Obydwa określają ten sam czas i te same rzeczy. Możemy obydwóch używać bez problemu.

Przywykło się używać Neoklasycyzm do miejsc w których pewnego rodzaju klasycyzm nastąpił już wcześniej. W wieku XVII.

Tutaj można wymienić dwa kraje: Anglię i Francję.

W Anglii w wieku XVII próżno szukać czystego baroku takiego jak we Włoszech, Czechach, Niemczech czy Polsce. Architektura która zaczęła królować w tym kraju kręci się wokół antykizującego w XVI wieku Palladia. Twórcy późnego renesansu, który wywarł potężny wpływa na całą Europe. Cała Anglia jednak jeszcze po jego śmierci kultywowała postulaty architektury na wzór antycznej. Poniżej przykład z Greenwich.

Inigo Jones, Queen's House w Grenwich, lata 20 XVII wieku

Inigo Jones, Queen’s House w Grenwich, lata 20 XVII wieku

Drugi kraj to Francja. Tutaj objawia się w Malarstwie. Głównym autorem prac klasycyzujących jest Nicolas Poussin. Zresztą długi okres mieszkający w Rzymie. Wywarł potężny wpływ na malarstwo Davida.

Nicolas Poussin, Et in Arcadia Ego, 1638-40

Puenta

Klasycyzm ma wiele twarzy

W tym tekście rozpoczynającym mówienie o kierunku postanowiłem najpierw wyjaśnić pojęcia. Jeśli z Historią Sztuki jesteś za pan brat to nie wiele mogłeś się tu dowiedzieć. Jednak jeśli chcę pokazywać mity i je rozwalać to definiowanie musi być podstawą.

Mam nadzieje że tekst Ci się spodobał. W następnych odcinkach biorę na warsztat:

  1. Jak powstawał Klasycyzm?

Czyli co doprowadziło do powstania kierunku

  1. Klasycyzmy przez wieki

Czyli jakie były tendencje klasycystyczne poza klasycyzmem.

  1. Dlaczego klasycyzm jest nielubiany?

Opowiem dlaczego ludzie się mylą na temat epoki, zdefiniuje mity.

Temat pewnie nasunie kolejne inspiracje do tekstów. Dlatego lista będzie się zwiększać. Tymczasem pozdrawiam cieplutko, bawcie się dobrze i nie zapominajcie o mnie.

O mnie

Mam na imię Wiktor i posiadam papiery na mówienie o sztuce. Pomysł na bloga wpadł mi nagle podczas wieczornego spaceru w wakacje. Od tego czasu zarzucam coraz częściej tekstami które mają przenosić w świat wszelkich uniesień.

Uwielbiam też uciec w naturę, poczytać dobrą książkę i słuchać muzykę nieswojego pokolenia. Ponadto uważam Roberta De Niro za najlepszego aktora wszech czasów.

Poza blogiem siedzę na facebooku

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *